Bộ Tài chính đề xuất mô hình khu kinh tế đặc biệt, có Phú Quốc

Bộ Tài chính đang hoàn thiện Đề án về mô hình mới mang tên khu kinh tế đặc biệt, áp dụng cho các đặc khu như Phú Quốc, Côn Đảo, Vân Đồn, Vân Phong, Cồn Cỏ, Lý Sơn, Hòn Khoai. Đây là nội dung được Chính phủ giao tại Nghị quyết số 109/NQ-CP ngày 16/4/2026.

Cả nước có 13 đặc khu, Phú Quốc thuộc nhóm thuận lợi

Theo các Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã năm 2025, cả nước hiện có 13 đặc khu được hình thành từ các huyện đảo trước đây, gồm:

• Vân Đồn, Cô Tô (Quảng Ninh)

• Cát Hải, Bạch Long Vĩ (Hải Phòng)

• Cồn Cỏ (Quảng Trị)

• Lý Sơn (Quảng Ngãi)

• Hoàng Sa (Đà Nẵng)

• Trường Sa (Khánh Hòa)

• Phú Quý (Lâm Đồng)

• Côn Đảo (TP.HCM)

• Kiên Hải, Phú Quốc và Thổ Châu (An Giang)

Báo cáo của Bộ Tài chính đánh giá trình độ phát triển giữa các đặc khu không đồng đều. Phú Quốc, cùng Vân Đồn và Cát Hải, được xếp vào nhóm đặc khu có điều kiện thuận lợi, khác với các đặc khu tiền tiêu, xa bờ có quy mô nhỏ, tăng trưởng thấp, chủ yếu dựa vào kinh tế tự cung tự cấp.

Tiến trình xây dựng Đề án

Quá trình hoàn thiện Đề án gắn với các văn bản chỉ đạo liên tiếp trong năm 2026:

• Nghị quyết 109/NQ-CP ngày 16/4/2026: Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì xây dựng cơ chế, chính sách đặc biệt cho các đặc khu.

• Thông báo 296/TB-VPCP ngày 09/6/2026: Thường trực Chính phủ yêu cầu nghiên cứu tổng thể 13 đặc khu, đề xuất khái niệm, tiêu chí và tích hợp nội dung vào dự án Luật Đô thị đặc biệt.

• Thông báo 349/TB-VPCP ngày 04/7/2026: Lãnh đạo Chính phủ yêu cầu Bộ Tài chính hoàn thiện Đề án, báo cáo Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ, làm rõ tên gọi, tiêu chí xác định và mô hình tổ chức chính quyền tại đặc khu kinh tế.

Trước đó, Bộ Tài chính đã có Tờ trình số 70/TTr-BTC và Báo cáo số 91/BC-BTC ngày 09/02/2026 trình Ban Thường vụ Đảng ủy Chính phủ về đánh giá tổng thể các vấn đề thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội đối với đặc khu trên cả nước.

Đề xuất tên gọi và cơ sở thực tiễn

Qua nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế, Bộ Tài chính cho biết trên thế giới có khoảng 7.000 SEZs (đặc khu kinh tế) tại hơn 140 quốc gia, đóng vai trò là môi trường thử nghiệm chính sách đột phá để thu hút đầu tư.

Tại Việt Nam, hiện có 46 khu kinh tế, trong đó 20 khu kinh tế ven biển với tổng diện tích khoảng 900 nghìn ha; đã quy hoạch 143,9 nghìn ha khu chức năng, xây dựng hạ tầng kỹ thuật khoảng 64,4 nghìn ha và cho thuê 21,82 nghìn ha để thực hiện dự án đầu tư sản xuất. Nhiều khu kinh tế có sân bay quốc tế 4E, trong đó có Phú Quốc.

Trên cơ sở đó, Bộ Tài chính đề xuất tên gọi cho mô hình mới là khu kinh tế đặc biệt, vừa kế thừa nền tảng khu kinh tế hiện hành, vừa hướng tới hình thành các cực tăng trưởng mới có khả năng cạnh tranh khu vực và quốc tế.